سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
12
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
وضع له كثيرا ما يتركون هذا القيد اعتمادا على شهرة ذلك و انسباق الذهن اليه . ترجمه مصنّف گويد : دلالت لفظ يا بر تمام موضوعله بوده و يا بر جزء آن و يا بر خارج از موضوعله مىباشد دلالت اوّل را دلالت وضعيّه نامند و هريك از دو دلالت اخير عقليّه هستند . و اوّلى را به مطابقه و دوّمى را به تضمّن و سوّمى را به التزام مقيّد مينمايند . شارح گويد : چون هردلالتى براى وضوح و خفاء قابليّت ندارد از اينرو مصنّف تصميم گرفت كه به اقسام دلالت اشاره كرده و آنچه در اينجا مقصود است را معيّن نمايد فلذا گفت : دلالة اللفظ امّا على تمام ما وضع له الخ . مقصود از [ دلالت لفظ ] دلالت وضعيّه لفظ بر معنا مىباشد . بيان و شرح تعريف دلالت : دلالت عبارتست از بودن شيئى بطورى كه از علم به آن علم به چيزى ديگر لازم مىآيد . شيئ اوّل را دالّ و دوّم را مدلول خوانند . تقسيم دلالت : دال اگر لفظ باشد دلالت را لفظيّه و در غير اين صورت آن را غير لفظيّه خوانند نظير دلالت خطوط و عقود و اشارات و نصب .